Το εξάρθρημα ώμου είναι ένας από τους συχνότερους τραυματισμούς της άρθρωσης του ώμου, κατά τον οποίο η κεφαλή του βραχιονίου βγαίνει από την ωμογλήνη, δηλαδή την αρθρική επιφάνεια της ωμοπλάτης. Ο ώμος είναι η πιο κινητή άρθρωση του σώματος και αυτή η μεγάλη ελευθερία κίνησης τον κάνει πιο ευάλωτο σε αστάθεια και εξαρθρήματα. Το εξάρθρημα ώμου μπορεί να συμβεί μετά από πτώση, αθλητικό τραυματισμό, βίαιη κίνηση του άνω άκρου ή άμεση κάκωση. Συχνότερα είναι πρόσθιο, δηλαδή η κεφαλή του βραχιονίου μετακινείται προς τα εμπρός, όμως μπορεί να εμφανιστούν και άλλοι τύποι. Η σωστή αντιμετώπιση δεν περιορίζεται στην ανάταξη της άρθρωσης, αλλά περιλαμβάνει αξιολόγηση της βλάβης, έλεγχο για συνοδές κακώσεις και πλάνο αποκατάστασης ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος υποτροπής.
Το εξάρθρημα ώμου προκαλεί συνήθως έντονο πόνο, αδυναμία κίνησης, παραμόρφωση της περιοχής και αίσθημα ότι ο ώμος έχει “βγει από τη θέση του”. Μπορεί να υπάρχει πρήξιμο, μυϊκός σπασμός, μούδιασμα, αδυναμία στο χέρι ή αίσθημα αστάθειας. Σε ορισμένες περιπτώσεις συνυπάρχει κάκωση νεύρων ή αγγείων, γι’ αυτό η ιατρική αξιολόγηση πρέπει να γίνεται άμεσα. Ο ασθενής δεν πρέπει να προσπαθεί να επαναφέρει μόνος του τον ώμο, καθώς μπορεί να προκληθεί μεγαλύτερη βλάβη. Μετά την ανάταξη, ο πόνος συνήθως βελτιώνεται σημαντικά, αλλά η άρθρωση χρειάζεται περαιτέρω έλεγχο και οργανωμένη αποκατάσταση.
Κάθε ύποπτο εξάρθρημα ώμου χρειάζεται άμεση ορθοπαιδική αξιολόγηση, ειδικά όταν υπάρχει έντονος πόνος, ορατή παραμόρφωση, αδυναμία κίνησης, μούδιασμα ή αδυναμία στα δάκτυλα και στο χέρι. Η πρώτη αντιμετώπιση γίνεται με ασφαλή ανάταξη της άρθρωσης από εξειδικευμένο ιατρό, συνήθως μετά από απεικονιστικό έλεγχο και κατάλληλη αναλγησία. Η ακτινογραφία είναι απαραίτητη για να επιβεβαιωθεί η θέση της άρθρωσης και να αποκλειστεί κάταγμα. Σε νέους ασθενείς, αθλητές ή σε περιστατικά επαναλαμβανόμενης αστάθειας, απαιτείται πιο αναλυτικός έλεγχος, γιατί το εξάρθρημα ώμου μπορεί να συνοδεύεται από βλάβες στον επιχείλιο χόνδρο, στους συνδέσμους ή στην οστική αρχιτεκτονική της άρθρωσης.
Η διάγνωση βασίζεται στο ιστορικό του τραυματισμού, στην κλινική εξέταση και στον απεικονιστικό έλεγχο. Ο ορθοπαιδικός χειρουργός Γάτος Κωνσταντίνος αξιολογεί τη σταθερότητα του ώμου, το εύρος κίνησης, τη νευρολογική κατάσταση του άνω άκρου και την πιθανότητα συνοδών βλαβών. Η απλή ακτινογραφία επιβεβαιώνει το εξάρθρημα ώμου και βοηθά στον αποκλεισμό κατάγματος. Μετά την ανάταξη, μπορεί να χρειαστεί μαγνητική τομογραφία για την εκτίμηση βλαβών όπως Bankart, Hill-Sachs, ρήξη στροφικού πετάλου ή τραυματισμός του επιχειλίου χόνδρου. Σε υποτροπιάζουσα αστάθεια ή σε αθλητές υψηλών απαιτήσεων, η αξονική τομογραφία μπορεί να βοηθήσει στην εκτίμηση οστικής απώλειας της ωμογλήνης και στον χειρουργικό σχεδιασμό.
Μετά την ανάταξη, το εξάρθρημα ώμου αντιμετωπίζεται συχνά αρχικά με ακινητοποίηση για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, ανάλογα με την ηλικία, τον τύπο του τραυματισμού και τον κίνδυνο υποτροπής. Στη συνέχεια ακολουθεί φυσικοθεραπευτικό πρόγραμμα, με στόχο την αποκατάσταση της κίνησης, την ενδυνάμωση των μυών του στροφικού πετάλου και τη βελτίωση του νευρομυϊκού ελέγχου της ωμοπλάτης. Η αποκατάσταση δεν πρέπει να είναι βιαστική, γιατί η πρόωρη επιστροφή σε αθλητικές ή απαιτητικές δραστηριότητες μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο νέου επεισοδίου. Σε μεγαλύτερους ασθενείς δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στην πιθανότητα ρήξης στροφικού πετάλου, ενώ σε νεότερους ασθενείς αξιολογείται κυρίως ο κίνδυνος αστάθειας.
Μετά την ανάταξη, το εξάρθρημα ώμου αντιμετωπίζεται συχνά αρχικά με ακινητοποίηση για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, ανάλογα με την ηλικία, τον τύπο του τραυματισμού και τον κίνδυνο υποτροπής. Στη συνέχεια ακολουθεί φυσικοθεραπευτικό πρόγραμμα, με στόχο την αποκατάσταση της κίνησης, την ενδυνάμωση των μυών του στροφικού πετάλου και τη βελτίωση του νευρομυϊκού ελέγχου της ωμοπλάτης. Η αποκατάσταση δεν πρέπει να είναι βιαστική, γιατί η πρόωρη επιστροφή σε αθλητικές ή απαιτητικές δραστηριότητες μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο νέου επεισοδίου. Σε μεγαλύτερους ασθενείς δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στην πιθανότητα ρήξης στροφικού πετάλου, ενώ σε νεότερους ασθενείς αξιολογείται κυρίως ο κίνδυνος αστάθειας.
Η χειρουργική αντιμετώπιση εξετάζεται όταν το εξάρθρημα ώμου υποτροπιάζει, όταν υπάρχει σημαντική αστάθεια, όταν ο ασθενής είναι νέος ή αθλητής υψηλών απαιτήσεων, ή όταν ο απεικονιστικός έλεγχος δείχνει βλάβες που αυξάνουν τον κίνδυνο νέου εξαρθρήματος. Η αρθροσκοπική αποκατάσταση μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη συρραφή του επιχειλίου χόνδρου και τη σταθεροποίηση της άρθρωσης, ιδίως σε βλάβες τύπου Bankart. Σε περιπτώσεις σημαντικής οστικής απώλειας ή πολλαπλών υποτροπών, μπορεί να χρειαστούν πιο σύνθετες τεχνικές σταθεροποίησης. Η απόφαση λαμβάνεται εξατομικευμένα, με βάση την ηλικία, το επίπεδο δραστηριότητας, το είδος της βλάβης και τις προσδοκίες του ασθενούς.
Το εξάρθρημα ώμου δεν αντιμετωπίζεται με τον ίδιο τρόπο σε όλους τους ασθενείς. Ένας νέος αθλητής με πρώτο τραυματικό επεισόδιο, ένας εργαζόμενος με απαιτητική χειρωνακτική δραστηριότητα και ένας μεγαλύτερος ασθενής με πιθανή ρήξη στροφικού πετάλου έχουν διαφορετικές ανάγκες. Ο εξατομικευμένος θεραπευτικός σχεδιασμός περιλαμβάνει αξιολόγηση του μηχανισμού κάκωσης, της σταθερότητας της άρθρωσης, των απεικονιστικών ευρημάτων και του στόχου επιστροφής του ασθενούς. Στόχος είναι να επιλεγεί η κατάλληλη θεραπεία, συντηρητική ή χειρουργική, ώστε να μειωθεί ο πόνος, να αποκατασταθεί η λειτουργικότητα και να περιοριστεί ο κίνδυνος επαναλαμβανόμενης αστάθειας.
Η επιστροφή μετά από εξάρθρημα ώμου γίνεται σταδιακά και πάντα με βάση την κλινική εικόνα, τη δύναμη, τη σταθερότητα και την ασφάλεια της κίνησης. Η καθημερινή χρήση του χεριού επανέρχεται προοδευτικά, ενώ η επιστροφή σε αθλήματα επαφής, ρίψεις, βάρη ή δραστηριότητες πάνω από το ύψος του ώμου χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή. Η σωστή αποκατάσταση έχει καθοριστική σημασία για την αποφυγή υποτροπών. Ο ασθενής πρέπει να ακολουθεί τις οδηγίες του ορθοπαιδικού και του φυσικοθεραπευτή, να αποφεύγει βιαστικές κινήσεις και να επιστρέφει στη δραστηριότητα μόνο όταν ο ώμος έχει επαρκή σταθερότητα, έλεγχο και αντοχή.
Ναι. Το εξάρθρημα ώμου χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση και ασφαλή ανάταξη από εξειδικευμένο ιατρό, ώστε να αποφευχθούν επιπλέον βλάβες.
Ναι, ειδικά σε νέους ασθενείς και αθλητές. Ο κίνδυνος υποτροπής εξαρτάται από την ηλικία, τη δραστηριότητα και τις βλάβες που υπάρχουν στην άρθρωση.
Όχι. Πολλά περιστατικά αντιμετωπίζονται συντηρητικά με ακινητοποίηση και αποκατάσταση. Χειρουργείο εξετάζεται όταν υπάρχει υποτροπιάζουσα αστάθεια ή σημαντική ανατομική βλάβη.
Η διάρκεια εξαρτάται από τη βαρύτητα της κάκωσης, την ηλικία, το αν έγινε χειρουργείο και το επίπεδο δραστηριότητας. Η επιστροφή πρέπει να γίνεται σταδιακά και με ιατρική καθοδήγηση.
Η επιστροφή στην άθληση επιτρέπεται όταν ο ώμος έχει επαρκή κίνηση, δύναμη και σταθερότητα. Σε αθλήματα επαφής ή υψηλών απαιτήσεων χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή.
Monday - Friday ( 8am - 5pm )