Η οστεοαρθρίτιδα γόνατος είναι μία από τις συχνότερες αιτίες πόνου και δυσκολίας στη βάδιση, ιδιαίτερα σε ανθρώπους μέσης και μεγαλύτερης ηλικίας, αλλά μπορεί να εμφανιστεί και σε νεότερους μετά από τραυματισμούς ή έντονη καταπόνηση. Στην πράξη, πρόκειται για φθορά του αρθρικού χόνδρου, δηλαδή του λείου ιστού που βοηθά τα οστά του γόνατος να κινούνται ομαλά μεταξύ τους. Όταν ο χόνδρος λεπταίνει ή αλλοιώνεται, η άρθρωση αρχίζει να χάνει την ελαστικότητα και την αντοχή της, με αποτέλεσμα πόνο, δυσκαμψία, πρήξιμο και περιορισμό στην καθημερινή δραστηριότητα. Η οστεοαρθρίτιδα γόνατος δεν εξελίσσεται με τον ίδιο τρόπο σε όλους τους ασθενείς. Άλλοι έχουν ήπια συμπτώματα για χρόνια, ενώ άλλοι παρουσιάζουν σταδιακή επιδείνωση που επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα ζωής.
Το πιο συχνό σύμπτωμα είναι ο πόνος στο γόνατο, ο οποίος συνήθως επιδεινώνεται με το περπάτημα, την ορθοστασία, τις σκάλες ή το βαθύ κάθισμα. Πολλοί ασθενείς περιγράφουν δυσκαμψία όταν σηκώνονται από καρέκλα ή το πρωί, αίσθημα “τριβής” μέσα στην άρθρωση, πρήξιμο μετά από δραστηριότητα ή αδυναμία να περπατήσουν μεγάλες αποστάσεις όπως παλαιότερα. Σε πιο προχωρημένα στάδια, το γόνατο μπορεί να φαίνεται στραβό, να υπάρχει χωλότητα ή πόνος ακόμη και σε μικρές καθημερινές κινήσεις. Η οστεοαρθρίτιδα γόνατος μπορεί επίσης να περιορίσει την εμπιστοσύνη του ασθενούς στο πόδι του, ειδικά όταν υπάρχει αίσθημα αστάθειας ή φόβος πτώσης. Όταν τα συμπτώματα επιμένουν ή επηρεάζουν την καθημερινότητα, η ορθοπαιδική αξιολόγηση είναι σημαντική.
Η οστεοαρθρίτιδα γόνατος μπορεί να σχετίζεται με την ηλικία, το σωματικό βάρος, την κληρονομική προδιάθεση, την παλαιότερη κάκωση μηνίσκου ή χιαστού, τις χόνδρινες βλάβες, την επαναλαμβανόμενη καταπόνηση και τη μηχανική απόκλιση του άξονα του ποδιού. Ένας ασθενής με ραιβό ή βλαισό γόνατο μπορεί να φορτίζει περισσότερο τη μία πλευρά της άρθρωσης, με αποτέλεσμα η φθορά να προχωρά πιο γρήγορα σε συγκεκριμένο διαμέρισμα. Σημαντικό ρόλο παίζει επίσης η μυϊκή δύναμη γύρω από το γόνατο. Όταν οι μύες του μηρού και του ισχίου δεν υποστηρίζουν σωστά την άρθρωση, το γόνατο επιβαρύνεται περισσότερο. Γι’ αυτό η θεραπεία δεν πρέπει να βασίζεται μόνο στην ακτινογραφία, αλλά στη συνολική εικόνα του ασθενούς.
Η διάγνωση ξεκινά με αναλυτικό ιστορικό και κλινική εξέταση. Ο ορθοπαιδικός χειρουργός Γάτος Κωνσταντίνος αξιολογεί πού εντοπίζεται ο πόνος, πώς κινείται το γόνατο, αν υπάρχει υγρό στην άρθρωση, αστάθεια, παραμόρφωση ή περιορισμός στην κάμψη και στην έκταση. Οι απλές ακτινογραφίες σε όρθια θέση είναι συχνά πολύ χρήσιμες, γιατί δείχνουν το πραγματικό φορτίο που δέχεται η άρθρωση και βοηθούν στην εκτίμηση του βαθμού φθοράς. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί μαγνητική τομογραφία, κυρίως όταν υπάρχει υποψία για ρήξη μηνίσκου, χόνδρινη βλάβη ή άλλη συνοδή πάθηση. Η οστεοαρθρίτιδα γόνατος πρέπει να αξιολογείται εξατομικευμένα, γιατί δύο ασθενείς με παρόμοια ακτινογραφία μπορεί να έχουν τελείως διαφορετικά συμπτώματα και ανάγκες.
Στα αρχικά και μεσαία στάδια, η οστεοαρθρίτιδα γόνατος αντιμετωπίζεται συχνά χωρίς χειρουργείο. Η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει απώλεια βάρους όταν χρειάζεται, φυσικοθεραπεία, ασκήσεις ενδυνάμωσης, προσαρμογή δραστηριοτήτων, αντιφλεγμονώδη ή αναλγητική αγωγή για συγκεκριμένο διάστημα και χρήση βοηθημάτων όπως ειδικοί νάρθηκες ή μπαστούνι σε επιλεγμένες περιπτώσεις. Πολύ σημαντική είναι η σωστή καθοδήγηση, ώστε ο ασθενής να μη σταματήσει τελείως να κινείται από φόβο, αλλά να επιλέξει δραστηριότητες που δεν επιβαρύνουν υπερβολικά την άρθρωση, όπως περπάτημα σε επίπεδο έδαφος, ποδήλατο ή κολύμβηση. Η συντηρητική θεραπεία έχει στόχο να μειώσει τον πόνο, να βελτιώσει τη λειτουργία και να καθυστερήσει την εξέλιξη των συμπτωμάτων.
Σε ορισμένους ασθενείς, οι ενδαρθρικές θεραπείες μπορούν να αποτελέσουν μέρος του συνολικού πλάνου. Οι ενέσεις κορτικοστεροειδούς μπορεί να βοηθήσουν σε περιόδους έντονης φλεγμονής και πρηξίματος, ενώ το υαλουρονικό οξύ ή το PRP μπορούν να εξεταστούν σε επιλεγμένες περιπτώσεις, ανάλογα με την ηλικία, το στάδιο της φθοράς και τους στόχους του ασθενούς. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι καμία ένεση δεν “ξαναφτιάχνει” έναν κατεστραμμένο χόνδρο και δεν αντικαθιστά την ανάγκη για σωστή διάγνωση. Ο ρόλος τους είναι να ενταχθούν σε ένα ρεαλιστικό θεραπευτικό πλάνο, μαζί με άσκηση, έλεγχο φορτίων και παρακολούθηση. Η οστεοαρθρίτιδα γόνατος χρειάζεται καθαρή ενημέρωση, ώστε ο ασθενής να γνωρίζει τι μπορεί να περιμένει από κάθε επιλογή.
Όταν ο πόνος παραμένει έντονος, η δυσκολία στη βάδιση μεγαλώνει και οι συντηρητικές θεραπείες δεν προσφέρουν επαρκή ανακούφιση, μπορεί να συζητηθεί η αρθροπλαστική γόνατος. Η απόφαση δεν λαμβάνεται μόνο επειδή “φαίνεται φθορά” στην ακτινογραφία, αλλά επειδή η φθορά έχει αρχίσει να επηρεάζει ουσιαστικά τη ζωή του ασθενούς. Η σύγχρονη αρθροπλαστική έχει στόχο τη μείωση του πόνου, τη βελτίωση του άξονα και της λειτουργίας του γόνατος και την ασφαλή επιστροφή σε καθημερινές δραστηριότητες. Σε κάθε περίπτωση, ο ασθενής πρέπει να ενημερώνεται αναλυτικά για τα οφέλη, τους πιθανούς κινδύνους, τον χρόνο αποκατάστασης και τις ρεαλιστικές προσδοκίες μετά το χειρουργείο.
Η αποκατάσταση είναι βασικό κομμάτι της θεραπείας, είτε ο ασθενής ακολουθήσει συντηρητικό πλάνο είτε χρειαστεί χειρουργική αντιμετώπιση. Η ενδυνάμωση, η βελτίωση της ισορροπίας, η σωστή βάδιση και η σταδιακή αύξηση της δραστηριότητας βοηθούν το γόνατο να λειτουργεί καλύτερα. Η οστεοαρθρίτιδα γόνατος είναι χρόνια κατάσταση, γι’ αυτό χρειάζεται παρακολούθηση και πρακτικές οδηγίες που ο ασθενής μπορεί να εφαρμόσει στην καθημερινότητά του. Στόχος του ορθοπαιδικού δεν είναι μόνο να μειωθεί προσωρινά ο πόνος, αλλά να δημιουργηθεί ένα πλάνο που υποστηρίζει τη λειτουργικότητα, την αυτονομία και την ποιότητα ζωής σε βάθος χρόνου.
Η φθορά του χόνδρου δεν αντιστρέφεται πλήρως. Με σωστή αντιμετώπιση όμως μπορούν να μειωθούν τα συμπτώματα και να βελτιωθεί η λειτουργία.
Όταν ο πόνος επιμένει, υπάρχει πρήξιμο, δυσκαμψία, δυσκολία στη βάδιση ή περιορισμός στις καθημερινές δραστηριότητες.
Ναι, όταν είναι σωστά σχεδιασμένη. Η ενδυνάμωση και η βελτίωση της κίνησης μπορούν να μειώσουν την επιβάρυνση της άρθρωσης.
Όχι. Μπορούν να βοηθήσουν σε επιλεγμένες περιπτώσεις, αλλά πρέπει να εντάσσονται σε συνολικό θεραπευτικό πλάνο.
Όταν ο πόνος και ο περιορισμός είναι σημαντικοί και οι συντηρητικές θεραπείες δεν προσφέρουν ουσιαστική ανακούφιση.
Monday - Friday ( 8am - 5pm )