Η χονδροπάθεια επιγονατίδας είναι συχνή αιτία πόνου στην πρόσθια επιφάνεια του γόνατος, δηλαδή μπροστά ή πίσω από την επιγονατίδα. Ο ασθενής συνήθως περιγράφει ενόχληση σε σκάλες, βαθύ κάθισμα, άσκηση ή παρατεταμένο κάθισμα με λυγισμένο γόνατο. Ο όρος χρησιμοποιείται για ερεθισμό, μαλάκυνση ή φθορά του χόνδρου στην κάτω επιφάνεια της επιγονατίδας, αλλά συχνά συνδέεται και με το σύνδρομο επιγονατιδομηριαίου πόνου. Γι’ αυτό δεν αρκεί να βλέπουμε μόνο τον χόνδρο. Πρέπει να αξιολογείται η κίνηση της επιγονατίδας, η μυϊκή δύναμη, ο άξονας του κάτω άκρου και οι καθημερινές ή αθλητικές επιβαρύνσεις.
Το πιο συχνό σύμπτωμα είναι βαθύς πόνος στο μπροστινό μέρος του γόνατος. Η χονδροπάθεια επιγονατίδας μπορεί να ενοχλεί σε κινήσεις που αυξάνουν την πίεση ανάμεσα στην επιγονατίδα και το μηριαίο οστό, όπως τρέξιμο, άλματα, σκάλες, γονάτισμα ή παρατεταμένο κάθισμα. Ορισμένοι ασθενείς αναφέρουν κριγμό, “τρίξιμο” ή αίσθημα τριβής, χωρίς αυτό να σημαίνει πάντα σοβαρή βλάβη. Σε έξαρση μπορεί να υπάρχει ευαισθησία ή ήπιο πρήξιμο. Σημαντικό είναι να ξεχωρίσουμε αν πρόκειται για επιγονατιδομηριαίο πόνο, πραγματική χόνδρινη βλάβη, αστάθεια επιγονατίδας ή άλλη πάθηση του γόνατος.
Η χονδροπάθεια επιγονατίδας δεν έχει πάντα μία μόνο αιτία. Συχνά εμφανίζεται από συνδυασμό παραγόντων: υπερφόρτιση, απότομη αύξηση άσκησης, αδύναμοι τετρακέφαλοι ή γλουτιαίοι μύες, μειωμένη ευλυγισία, λανθασμένη τεχνική στην άσκηση, πλατυποδία, κακή ευθυγράμμιση του γόνατος ή αυξημένη πίεση στην επιγονατιδομηριαία άρθρωση. Μπορεί να αφορά νέους αθλητές, ανθρώπους που ξεκίνησαν ξαφνικά έντονη δραστηριότητα, αλλά και άτομα μεγαλύτερης ηλικίας με αρχόμενη φθορά. Στις γυναίκες παρατηρείται συχνά λόγω ανατομικών και μυϊκών παραγόντων, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν εμφανίζεται και στους άνδρες. Η σωστή αξιολόγηση βοηθά να εντοπιστεί τι πραγματικά φορτίζει το γόνατο, ώστε η θεραπεία να μην περιοριστεί απλώς σε παυσίπονα.
Η ορθοπαιδική αξιολόγηση είναι χρήσιμη όταν ο πόνος επιμένει, επανέρχεται συχνά ή περιορίζει τη δραστηριότητα. Αν η χονδροπάθεια επιγονατίδας κάνει τον ασθενή να αποφεύγει σκάλες, περπάτημα, άσκηση ή καθημερινές κινήσεις, χρειάζεται οργανωμένη διερεύνηση. Άμεση εκτίμηση απαιτείται όταν υπάρχει έντονο πρήξιμο, μπλοκάρισμα του γόνατος, αίσθημα ότι το γόνατο “φεύγει”, πρόσφατος τραυματισμός ή πόνος που επιδεινώνεται παρά την ξεκούραση. Ο γιατρός εξετάζει όχι μόνο το σημείο του πόνου, αλλά και τον τρόπο βάδισης, την κίνηση της επιγονατίδας, τη μυϊκή ισορροπία και την πιθανή συμμετοχή ισχίου, ποδοκνημικής ή άκρου ποδός. Αυτό είναι σημαντικό, γιατί πολλές φορές η λύση βρίσκεται στη διόρθωση της μηχανικής του κάτω άκρου και όχι μόνο στο ίδιο το γόνατο.
Η διάγνωση βασίζεται κυρίως στο ιστορικό και στην κλινική εξέταση. Ο ορθοπαιδικός χειρουργός Γάτος Κωνσταντίνος αξιολογεί πότε εμφανίζεται ο πόνος, ποιες κινήσεις τον επιδεινώνουν, αν υπάρχει προηγούμενος τραυματισμός και τι είδους δραστηριότητες κάνει ο ασθενής. Στην εξέταση ελέγχεται η τροχιά της επιγονατίδας, η ευαισθησία γύρω από την άρθρωση, το εύρος κίνησης, η δύναμη του τετρακεφάλου και η σταθερότητα του γόνατος. Αν χρειάζεται, μπορεί να ζητηθούν ακτινογραφίες για τον έλεγχο της επιγονατιδομηριαίας άρθρωσης ή μαγνητική τομογραφία όταν υπάρχει υποψία χόνδρινης βλάβης, οστικού οιδήματος, μηνισκικής βλάβης ή άλλης παθολογίας. Η χονδροπάθεια επιγονατίδας πρέπει να διαγιγνώσκεται με προσοχή, γιατί ο ίδιος πόνος μπορεί να έχει διαφορετική αιτία σε κάθε ασθενή.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, η πρώτη αντιμετώπιση είναι συντηρητική. Η χονδροπάθεια επιγονατίδας συχνά βελτιώνεται με σωστό πρόγραμμα αποκατάστασης, τροποποίηση δραστηριοτήτων και σταδιακή επαναφορά στην άσκηση. Η φυσικοθεραπεία έχει κεντρικό ρόλο και στοχεύει στην ενδυνάμωση του τετρακεφάλου, κυρίως του έσω πλατύ, στη βελτίωση της λειτουργίας των γλουτιαίων, στην ευλυγισία των οπίσθιων μηριαίων και της λαγονοκνημιαίας ταινίας, καθώς και στη διόρθωση της τεχνικής σε κινήσεις όπως κάθισμα, τρέξιμο ή άλμα. Μπορεί να βοηθήσουν πάγος, προσωρινή αποφυγή επιβαρυντικών κινήσεων, αντιφλεγμονώδη όταν ενδείκνυνται, ειδικές ασκήσεις και σε ορισμένες περιπτώσεις taping, νάρθηκας ή πέλματα. Το σημαντικό είναι η θεραπεία να είναι προοδευτική και εξατομικευμένη.
Όταν ο πόνος επιμένει παρά τη σωστή αποκατάσταση, ο γιατρός μπορεί να συζητήσει πρόσθετες επιλογές, όπως ενδαρθρικές ενέσεις ή PRP, ανάλογα με την ηλικία, το επίπεδο φθοράς, τη δραστηριότητα και τα ευρήματα. Οι θεραπείες αυτές δεν είναι ίδιες για όλους και δεν αντικαθιστούν την αποκατάσταση. Μπορούν όμως, σε επιλεγμένα περιστατικά, να βοηθήσουν στη μείωση του πόνου, ώστε ο ασθενής να συμμετέχει πιο αποτελεσματικά στο πρόγραμμα ενδυνάμωσης. Η χονδροπάθεια επιγονατίδας χρειάζεται ρεαλιστικές προσδοκίες: δεν υπάρχει μία “μαγική” ένεση που διορθώνει από μόνη της τη μηχανική του γόνατος.
Η χειρουργική αντιμετώπιση δεν είναι η πρώτη επιλογή. Εξετάζεται μόνο όταν υπάρχει σαφής βλάβη που εξηγεί τα συμπτώματα και όταν η συντηρητική θεραπεία έχει εφαρμοστεί σωστά χωρίς ικανοποιητικό αποτέλεσμα. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί να συζητηθεί αρθροσκόπηση γόνατος, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν μηχανικά συμπτώματα, ελεύθερα σώματα, συγκεκριμένες χόνδρινες βλάβες ή συνοδές παθολογίες που χρειάζονται αντιμετώπιση. Η απόφαση πρέπει να είναι εξατομικευμένη, γιατί η χονδροπάθεια επιγονατίδας δεν αντιμετωπίζεται χειρουργικά με τον ίδιο τρόπο σε όλους. Ο στόχος δεν είναι απλώς να “καθαριστεί” το γόνατο, αλλά να αντιμετωπιστεί η πραγματική αιτία του πόνου και να βελτιωθεί η λειτουργία με ασφάλεια.
Συνήθως προκαλεί πόνο μπροστά στο γόνατο ή πίσω από την επιγονατίδα, κυρίως σε σκάλες, καθίσματα, τρέξιμο ή παρατεταμένο κάθισμα.
Όχι πάντα. Σε πολλές περιπτώσεις βελτιώνεται σημαντικά με σωστή αποκατάσταση, αλλά χρειάζεται αξιολόγηση όταν ο πόνος επιμένει ή περιορίζει την καθημερινότητα.
Συνήθως ναι, αλλά με προσαρμογή. Ο γιατρός και ο φυσικοθεραπευτής καθοδηγούν ποιες δραστηριότητες επιτρέπονται και ποιες πρέπει προσωρινά να μειωθούν.
Όχι πάντα. Η μαγνητική ζητείται όταν τα συμπτώματα επιμένουν, υπάρχει υποψία χόνδρινης βλάβης ή πρέπει να αποκλειστεί άλλη πάθηση του γόνατος.
Μόνο σε επιλεγμένες περιπτώσεις, όταν υπάρχουν σαφή ευρήματα και η σωστά εφαρμοσμένη συντηρητική θεραπεία δεν έχει αποδώσει.
Monday - Friday ( 8am - 5pm )