Η επικονδυλίτιδα είναι μια συχνή πάθηση του αγκώνα που προκαλεί πόνο στην έξω ή στην έσω πλευρά της άρθρωσης, συνήθως λόγω υπερφόρτισης των τενόντων του αντιβραχίου. Αν και είναι γνωστή ως «αγκώνας του τενίστα» ή «αγκώνας του γκολφέρ», δεν αφορά μόνο αθλητές. Εμφανίζεται συχνά σε ανθρώπους που χρησιμοποιούν επαναλαμβανόμενα το χέρι τους στην εργασία, στο σπίτι ή στην άθληση. Η σωστή ορθοπαιδική αξιολόγηση είναι σημαντική, γιατί ο πόνος στον αγκώνα μπορεί να οφείλεται και σε άλλες αιτίες, όπως νευρική πίεση, αρθρίτιδα, αστάθεια ή κάκωση. Στόχος της θεραπείας δεν είναι απλώς η προσωρινή ανακούφιση, αλλά η αποκατάσταση της λειτουργίας του χεριού και η ασφαλής επιστροφή στις καθημερινές δραστηριότητες.
Η επικονδυλίτιδα αφορά την περιοχή όπου οι τένοντες των μυών του αντιβραχίου προσφύονται στον επικόνδυλο του βραχιονίου οστού. Στην έξω επικονδυλίτιδα ο πόνος εντοπίζεται στην εξωτερική πλευρά του αγκώνα και συνδέεται κυρίως με τους εκτείνοντες τένοντες του καρπού. Στην έσω επικονδυλίτιδα ο πόνος βρίσκεται στην εσωτερική πλευρά και σχετίζεται περισσότερο με τους καμπτήρες τένοντες. Παρά τον όρο «τενοντίτιδα», σε αρκετές χρόνιες περιπτώσεις δεν υπάρχει μόνο φλεγμονή, αλλά εκφυλιστική επιβάρυνση του τένοντα από επαναλαμβανόμενη χρήση. Αυτός είναι ο λόγος που η θεραπεία πρέπει να σχεδιάζεται με βάση τη διάρκεια, τη βαρύτητα και τις πραγματικές ανάγκες του ασθενούς.
Το βασικό σύμπτωμα είναι ο πόνος στον αγκώνα, ο οποίος επιδεινώνεται με κινήσεις όπως το σφίξιμο αντικειμένων, το γύρισμα πόμολου, η χρήση εργαλείων, το σήκωμα βάρους ή η πληκτρολόγηση. Ο ασθενής μπορεί να αισθάνεται ευαισθησία στην πίεση, αδυναμία στη λαβή, κάψιμο ή πόνο που αντανακλά προς το αντιβράχιο. Σε πιο προχωρημένες περιπτώσεις, η επικονδυλίτιδα επηρεάζει απλές καθημερινές κινήσεις, όπως το κράτημα μιας κούπας ή μιας σακούλας. Όταν τα συμπτώματα επιμένουν, υποτροπιάζουν ή περιορίζουν την εργασία και την άθληση, χρειάζεται ορθοπαιδική εκτίμηση ώστε να αποκλειστούν άλλες παθήσεις και να οργανωθεί σωστά η θεραπεία.
Η επικονδυλίτιδα εμφανίζεται συχνά μετά από επαναλαμβανόμενες κινήσεις καρπού και αγκώνα, έντονη χειρωνακτική εργασία, απότομη αύξηση δραστηριότητας ή λανθασμένη τεχνική στην άθληση. Μπορεί να επηρεάσει επαγγελματίες που χρησιμοποιούν εργαλεία, τεχνίτες, μάγειρες, μουσικούς, εργαζόμενους σε υπολογιστή και αθλητές ρακέτας ή ρίψεων. Η ηλικία, η κακή εργονομία, η ανεπαρκής μυϊκή ενδυνάμωση και η επιστροφή σε δραστηριότητα χωρίς σωστή αποκατάσταση αυξάνουν τον κίνδυνο. Η αναγνώριση του μηχανισμού που προκαλεί τον πόνο είναι βασική, γιατί αν δεν διορθωθεί η αιτία της υπερφόρτισης, τα συμπτώματα μπορεί να επιστρέψουν ακόμη και μετά από αρχική βελτίωση.
Η διάγνωση βασίζεται κυρίως στο ιστορικό και στην κλινική εξέταση. Ο ορθοπαιδικός χειρουργός Γάτος Κωνσταντίνος αξιολογεί την ακριβή θέση του πόνου, τη δύναμη της λαβής, το εύρος κίνησης, τις κινήσεις που αναπαράγουν τα συμπτώματα και πιθανή συμμετοχή νεύρων ή άλλων δομών. Σε επίμονα ή άτυπα περιστατικά μπορεί να χρειαστούν ακτινογραφίες, υπερηχογράφημα ή μαγνητική τομογραφία, ώστε να εκτιμηθεί η κατάσταση των τενόντων και να αποκλειστούν άλλες αιτίες. Ο εξατομικευμένος σχεδιασμός λαμβάνει υπόψη τη διάρκεια του προβλήματος, την ένταση του πόνου, το επάγγελμα, το άθλημα, τις προηγούμενες θεραπείες και τον στόχο επιστροφής του ασθενούς.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, η επικονδυλίτιδα αντιμετωπίζεται αρχικά χωρίς χειρουργείο. Η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει τροποποίηση δραστηριοτήτων, πάγο σε φάσεις έξαρσης, αντιφλεγμονώδη αγωγή όπου ενδείκνυται, ειδικό νάρθηκα ή ιμάντα αποφόρτισης και φυσικοθεραπευτικό πρόγραμμα. Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι ασκήσεις διάτασης και προοδευτικής ενδυνάμωσης των μυών του αντιβραχίου, ειδικά όταν γίνονται με σωστή καθοδήγηση και συνέπεια. Η αποκατάσταση πρέπει να προχωρά σταδιακά, ώστε ο τένοντας να προσαρμόζεται χωρίς νέα επιβάρυνση. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί να συζητηθούν ενέσιμες θεραπείες ή βιολογικές επιλογές, πάντα με ρεαλιστική ενημέρωση για τα πιθανά οφέλη και τους περιορισμούς.
Η χειρουργική ή ελάχιστα επεμβατική αντιμετώπιση εξετάζεται μόνο όταν η επικονδυλίτιδα επιμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα και δεν βελτιώνεται παρά τη σωστή συντηρητική θεραπεία. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο στόχος είναι η αντιμετώπιση του παθολογικού τενόντιου ιστού και η βελτίωση της λειτουργίας του αγκώνα. Η απόφαση δεν πρέπει να λαμβάνεται βιαστικά. Χρειάζεται επανεκτίμηση της διάγνωσης, έλεγχος της τεχνικής άθλησης ή εργασίας και σαφές πλάνο αποκατάστασης. Η εμπειρία του ορθοπαιδικού είναι σημαντική, ώστε να επιλεγεί η κατάλληλη θεραπευτική λύση και να αποφευχθούν άσκοπες παρεμβάσεις.
Σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να βελτιωθεί με ξεκούραση, τροποποίηση δραστηριοτήτων και σωστή αποκατάσταση. Αν ο πόνος επιμένει, χρειάζεται αξιολόγηση.
Όχι. Η διάγνωση συχνά γίνεται κλινικά. Απεικονιστικός έλεγχος ζητείται όταν τα συμπτώματα είναι επίμονα, άτυπα ή δεν ανταποκρίνονται στη θεραπεία.
Μπορεί να βοηθήσει στην αποφόρτιση των τενόντων και στη μείωση του πόνου, αλλά δεν αντικαθιστά την άσκηση και τη διόρθωση της αιτίας υπερφόρτισης.
Εξαρτάται από την ένταση των συμπτωμάτων. Συνήθως χρειάζεται προσωρινή προσαρμογή φορτίων και επιστροφή με καθοδήγηση, όχι πλήρης ακινησία χωρίς λόγο.
Χειρουργείο εξετάζεται σπάνια, όταν ο πόνος παραμένει για μήνες παρά την ολοκληρωμένη συντηρητική θεραπεία και επηρεάζει σημαντικά τη λειτουργία.
Monday - Friday ( 8am - 5pm )