Οι παθήσεις γόνατος είναι από τους συχνότερους λόγους επίσκεψης σε ορθοπαιδικό, γιατί το γόνατο συμμετέχει σχεδόν σε κάθε καθημερινή κίνηση: βάδιση, σκάλες, κάθισμα, οδήγηση, εργασία και άθληση. Ο πόνος μπορεί να εμφανιστεί ξαφνικά μετά από τραυματισμό ή σταδιακά λόγω φθοράς, υπερφόρτισης ή εκφυλιστικών αλλοιώσεων. Σε άλλες περιπτώσεις υπάρχει πρήξιμο, δυσκαμψία, αίσθημα αστάθειας, «κλείδωμα» ή δυσκολία στην πλήρη κάμψη και έκταση του γόνατος. Η σωστή αξιολόγηση είναι σημαντική, γιατί πίσω από ένα απλό σύμπτωμα μπορεί να κρύβεται διαφορετική αιτία, όπως ρήξη μηνίσκου, ρήξη πρόσθιου χιαστού, χονδροπάθεια επιγονατίδας, οστεοαρθρίτιδα γόνατος ή κύστη Baker.
Η επίσκεψη στον ορθοπαιδικό είναι απαραίτητη όταν ο πόνος στο γόνατο επιμένει, όταν υπάρχει πρήξιμο μετά από κάκωση, όταν ο ασθενής νιώθει ότι το γόνατο «φεύγει», όταν δυσκολεύεται να φορτίσει το πόδι ή όταν τα συμπτώματα επηρεάζουν την καθημερινότητα. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν μετά από αθλητικό τραυματισμό ακούγεται ή γίνεται αισθητό ένα «κρακ», ακολουθεί γρήγορο πρήξιμο ή υπάρχει αδυναμία συνέχισης της δραστηριότητας. Στόχος της εξέτασης δεν είναι μόνο να εντοπιστεί η βλάβη, αλλά να εκτιμηθεί αν μπορεί να αντιμετωπιστεί συντηρητικά ή αν χρειάζεται πιο εξειδικευμένη θεραπεία.
Η ρήξη μηνίσκου είναι μία από τις πιο γνωστές παθήσεις γόνατος. Ο μηνίσκος λειτουργεί σαν «αμορτισέρ» ανάμεσα στο μηριαίο και την κνήμη, βοηθώντας στην απορρόφηση φορτίων και στη σταθερότητα της άρθρωσης. Η ρήξη μπορεί να συμβεί μετά από στροφική κάκωση, σε αθλητικές δραστηριότητες ή σταδιακά λόγω εκφύλισης. Τα συχνότερα συμπτώματα είναι πόνος στην έσω ή έξω πλευρά του γόνατος, πρήξιμο, δυσκολία στο βαθύ κάθισμα, αίσθημα εμπλοκής ή κλείδωμα. Η θεραπεία εξαρτάται από τον τύπο της ρήξης, την ηλικία, τη δραστηριότητα του ασθενούς και τη συνολική κατάσταση του γόνατος. Σε αρκετές περιπτώσεις αρκεί συντηρητική αγωγή, ενώ σε επιλεγμένα περιστατικά μπορεί να χρειαστεί αρθροσκόπηση.
Η ρήξη πρόσθιου χιαστού είναι συχνή σε αθλητές, αλλά μπορεί να συμβεί και σε καθημερινές δραστηριότητες με απότομη αλλαγή κατεύθυνσης, στροφή ή άτσαλη προσγείωση. Ο πρόσθιος χιαστός είναι βασικός σύνδεσμος για τη σταθερότητα του γόνατος. Όταν υποστεί ρήξη, ο ασθενής συχνά νιώθει αστάθεια, πρήξιμο και αδυναμία να εμπιστευτεί το γόνατο. Η μαγνητική τομογραφία βοηθά στην επιβεβαίωση της διάγνωσης και στον έλεγχο συνοδών βλαβών, όπως ρήξη μηνίσκου ή χόνδρινες βλάβες. Η θεραπεία εξατομικεύεται. Για έναν ασθενή με χαμηλές απαιτήσεις μπορεί να επιλεγεί συντηρητική προσέγγιση, ενώ για αθλητές ή άτομα με έντονη αστάθεια συχνά εξετάζεται αρθροσκοπική ανακατασκευή.
Η χονδροπάθεια επιγονατίδας συνδέεται με πόνο στο μπροστινό μέρος του γόνατος, γύρω ή πίσω από την επιγονατίδα. Ο πόνος γίνεται πιο έντονος στις σκάλες, στο κάθισμα για πολλή ώρα, στο τρέξιμο, στα καθίσματα ή μετά από παρατεταμένη φόρτιση. Συχνά σχετίζεται με υπερφόρτιση, μυϊκή ανισορροπία, κακή τροχιά της επιγονατίδας ή αυξημένες απαιτήσεις στην άθληση. Στις περισσότερες περιπτώσεις η αντιμετώπιση είναι συντηρητική, με σωστή φυσικοθεραπεία, ενδυνάμωση τετρακεφάλου και ισχίου, διατάσεις, έλεγχο της φόρτισης και διόρθωση παραγόντων που επιβαρύνουν το γόνατο. Η σωστή διάγνωση βοηθά ώστε ο ασθενής να μην αντιμετωπίζει απλώς τον πόνο, αλλά την αιτία που τον προκαλεί.
Η οστεοαρθρίτιδα γόνατος είναι εκφυλιστική πάθηση, κατά την οποία ο αρθρικός χόνδρος φθείρεται σταδιακά και η άρθρωση χάνει την ομαλή λειτουργία της. Ο ασθενής μπορεί να έχει πόνο στη βάδιση, δυσκαμψία μετά από ακινησία, πρήξιμο, αίσθημα τριβής ή δυσκολία στις σκάλες. Η θεραπεία εξαρτάται από το στάδιο της φθοράς και τις ανάγκες του ασθενούς. Στα αρχικά στάδια μπορεί να βοηθήσουν η απώλεια βάρους, η φυσικοθεραπεία, η ενδυνάμωση, η τροποποίηση δραστηριοτήτων και, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, οι ενδαρθρικές θεραπείες. Όταν η φθορά είναι προχωρημένη και η καθημερινότητα έχει περιοριστεί σημαντικά, μπορεί να συζητηθεί η αρθροπλαστική γόνατος.
Η κύστη Baker εμφανίζεται ως διόγκωση στο πίσω μέρος του γόνατος και συνήθως σχετίζεται με αυξημένο υγρό μέσα στην άρθρωση. Δεν είναι πάντα η κύρια πάθηση, αλλά συχνά αποτελεί ένδειξη ότι υπάρχει κάποιο υποκείμενο πρόβλημα, όπως οστεοαρθρίτιδα γόνατος ή ρήξη μηνίσκου. Μπορεί να προκαλεί αίσθημα πίεσης, δυσκαμψία, πόνο στην κάμψη ή δυσφορία μετά από δραστηριότητα. Η αντιμετώπιση δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στην ίδια την κύστη, αλλά να στοχεύει στην αιτία που την προκαλεί. Σε ορισμένες περιπτώσεις αρκεί παρακολούθηση και συντηρητική αγωγή, ενώ αν τα συμπτώματα επιμένουν μπορεί να χρειαστεί πιο στοχευμένη θεραπεία.
Η διάγνωση των παθήσεων γόνατος ξεκινά με λεπτομερές ιστορικό και κλινική εξέταση. Ο ορθοπαιδικός χειρουργός Γάτος Κωνσταντίνος αξιολογεί το σημείο του πόνου, το εύρος κίνησης, τη σταθερότητα, το πρήξιμο και τη λειτουργία της άρθρωσης. Ανάλογα με τα ευρήματα, μπορεί να ζητηθούν ακτινογραφίες, υπερηχογράφημα ή μαγνητική τομογραφία. Το θεραπευτικό πλάνο πρέπει να είναι εξατομικευμένο. Άλλες ανάγκες έχει ένας αθλητής που θέλει να επιστρέψει σε υψηλές απαιτήσεις και άλλες ένας ασθενής που δυσκολεύεται στην καθημερινή βάδιση. Στόχος είναι η μείωση του πόνου, η σταθερότητα, η λειτουργική αποκατάσταση και η ασφαλής επιστροφή στις δραστηριότητες.
Όταν ο πόνος επιμένει, συνοδεύεται από πρήξιμο, αστάθεια, κλείδωμα ή δυσκολία στη βάδιση, χρειάζεται ορθοπαιδική αξιολόγηση.
Όχι. Η θεραπεία εξαρτάται από τον τύπο της ρήξης, τα συμπτώματα, την ηλικία και τις ανάγκες του ασθενούς.
Η επιστροφή στην άθληση είναι δυνατή σε πολλές περιπτώσεις, αλλά απαιτεί σωστή θεραπεία, αποκατάσταση και έλεγχο της σταθερότητας.
Συνήθως δεν είναι επικίνδυνη, αλλά χρειάζεται αξιολόγηση για να βρεθεί η αιτία που προκαλεί τη συλλογή υγρού στο γόνατο.
Δεν υπάρχει μία λύση για όλους. Η θεραπεία σχεδιάζεται ανάλογα με τη διάγνωση, τη βαρύτητα της βλάβης και τους στόχους του ασθενούς.
Monday - Friday ( 8am - 5pm )