Η αρθροπλαστική ισχίου είναι μία από τις συχνότερες και πιο αποτελεσματικές επεμβάσεις στην ορθοπαιδική χειρουργική. Στόχος της είναι η αντικατάσταση των φθαρμένων επιφανειών της άρθρωσης του ισχίου με τεχνητά εμφυτεύματα, ώστε να μειωθεί ο πόνος και να βελτιωθεί η κινητικότητα και η λειτουργικότητα του ασθενούς.
Η επέμβαση εφαρμόζεται κυρίως σε ασθενείς με προχωρημένη οστεοαρθρίτιδα, αλλά μπορεί να χρειαστεί και σε άλλες παθήσεις που προκαλούν σοβαρή βλάβη στην άρθρωση.
Όταν ο πόνος στο ισχίο επηρεάζει σημαντικά το περπάτημα, τον ύπνο ή τις καθημερινές δραστηριότητες και η συντηρητική θεραπεία δεν προσφέρει πλέον ικανοποιητική ανακούφιση, η αρθροπλαστική μπορεί να αποτελέσει μία αποτελεσματική θεραπευτική επιλογή.
Τι είναι η ολική αρθροπλαστική ισχίου;
Η άρθρωση του ισχίου αποτελείται από την κεφαλή του μηριαίου οστού και την κοτύλη της λεκάνης.
Σε ένα υγιές ισχίο, οι αρθρικές επιφάνειες καλύπτονται από λείο χόνδρο που επιτρέπει την ομαλή κίνηση με ελάχιστη τριβή.
Όταν ο χόνδρος καταστραφεί, τα οστά αρχίζουν να έρχονται σε μεγαλύτερη επαφή μεταξύ τους. Αυτό μπορεί να προκαλέσει:
- πόνο,
- δυσκαμψία,
- περιορισμό της κίνησης,
- δυσκολία στη βάδιση,
- μειωμένη ποιότητα ζωής.
Κατά την ολική αρθροπλαστική, η φθαρμένη κεφαλή του μηριαίου αντικαθίσταται από τεχνητή κεφαλή και στέλεχος, ενώ η κοτύλη αντικαθίσταται ή καλύπτεται με ειδικό εμφύτευμα.
Πότε χρειάζεται αρθροπλαστική ισχίου;
Η απόφαση για χειρουργική επέμβαση δεν βασίζεται μόνο στην ακτινογραφία.
Λαμβάνονται υπόψη η ένταση των συμπτωμάτων, η λειτουργικότητα του ασθενούς και ο βαθμός στον οποίο το πρόβλημα επηρεάζει την καθημερινότητά του.
Η αρθροπλαστική μπορεί να εξεταστεί όταν υπάρχει:
- έντονος ή συνεχής πόνος στο ισχίο,
- πόνος κατά τη βάδιση,
- πόνος ακόμη και σε κατάσταση ηρεμίας,
- νυχτερινός πόνος,
- σημαντική δυσκαμψία,
- δυσκολία στην άνοδο ή κάθοδο σκάλας,
- δυσκολία στο ντύσιμο ή στην είσοδο στο αυτοκίνητο,
- περιορισμός της αυτονομίας,
- αποτυχία της συντηρητικής θεραπείας.
Ποιες παθήσεις μπορεί να οδηγήσουν σε αρθροπλαστική;
Οστεοαρθρίτιδα ισχίου
Η οστεοαρθρίτιδα είναι μία από τις συχνότερες αιτίες φθοράς της άρθρωσης του ισχίου.
Με την πάροδο του χρόνου, ο αρθρικός χόνδρος λεπταίνει και καταστρέφεται, προκαλώντας πόνο και περιορισμό των κινήσεων.
Σε προχωρημένα στάδια, η άρθρωση μπορεί να παρουσιάζει σημαντική παραμόρφωση και δυσκαμψία.
Ρευματοειδής αρθρίτιδα
Η χρόνια φλεγμονή που προκαλείται από τη ρευματοειδή αρθρίτιδα μπορεί να οδηγήσει σε καταστροφή του χόνδρου και των αρθρικών επιφανειών.
Σε σοβαρές περιπτώσεις, η αρθροπλαστική μπορεί να βοηθήσει στην αποκατάσταση της λειτουργικότητας.
Άσηπτη νέκρωση μηριαίας κεφαλής
Η άσηπτη νέκρωση εμφανίζεται όταν διαταράσσεται η αιμάτωση της μηριαίας κεφαλής.
Η κατάσταση αυτή μπορεί να οδηγήσει σε κατάρρευση του οστού και σοβαρή φθορά της άρθρωσης.
Όταν η βλάβη είναι προχωρημένη, μπορεί να απαιτηθεί αντικατάσταση του ισχίου.
Κατάγματα ισχίου
Ορισμένα κατάγματα του αυχένα του μηριαίου, κυρίως σε μεγαλύτερες ηλικίες, μπορεί να αντιμετωπιστούν με μερική ή ολική αρθροπλαστική.
Η επιλογή εξαρτάται από την ηλικία, τη γενική κατάσταση, τη μορφή του κατάγματος και το επίπεδο δραστηριότητας του ασθενούς.
Τι προηγείται πριν από την επέμβαση;
Πριν από την αρθροπλαστική πραγματοποιείται πλήρης αξιολόγηση του ασθενούς.
Ο προεγχειρητικός έλεγχος μπορεί να περιλαμβάνει:
- αιματολογικές εξετάσεις,
- καρδιολογικό έλεγχο,
- ακτινογραφίες,
- αξιολόγηση της γενικής κατάστασης,
- καταγραφή της φαρμακευτικής αγωγής,
- εκτίμηση πιθανών παραγόντων κινδύνου.
Ο χειρουργός ενημερώνει επίσης τον ασθενή για την επέμβαση, τα αναμενόμενα αποτελέσματα και το πρόγραμμα αποκατάστασης.
Πώς πραγματοποιείται η αρθροπλαστική ισχίου;
Η επέμβαση πραγματοποιείται με γενική ή περιοχική αναισθησία.
Ο χειρουργός αφαιρεί τα φθαρμένα τμήματα της άρθρωσης και τοποθετεί τα κατάλληλα εμφυτεύματα.
Τα εμφυτεύματα κατασκευάζονται από ειδικά υλικά, όπως μέταλλο, κεραμικό και πολυαιθυλένιο, ανάλογα με τον τύπο της πρόθεσης.
Η στερέωσή τους μπορεί να πραγματοποιηθεί:
- με ειδικό οστικό τσιμέντο,
- χωρίς τσιμέντο, με βιολογική ενσωμάτωση στο οστό,
- ή με συνδυασμό των δύο τεχνικών.
Η επιλογή γίνεται εξατομικευμένα, με βάση την ηλικία, την ποιότητα του οστού και τα χαρακτηριστικά του ασθενούς.
Ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές
Τα τελευταία χρόνια έχουν αναπτυχθεί χειρουργικές τεχνικές που στοχεύουν στον περιορισμό του τραυματισμού των μαλακών μορίων.
Ο όρος «ελάχιστα επεμβατική αρθροπλαστική» δεν σημαίνει ότι πρόκειται για διαφορετική επέμβαση. Η βασική διαδικασία αντικατάστασης της άρθρωσης παραμένει η ίδια.
Η διαφορά αφορά κυρίως τον τρόπο προσπέλασης στην άρθρωση.
Σε κατάλληλα επιλεγμένους ασθενείς, η μικρότερη κάκωση των μαλακών μορίων μπορεί να συμβάλει σε ταχύτερη κινητοποίηση και πιο άνετη πρώιμη αποκατάσταση.
Τι συμβαίνει αμέσως μετά την επέμβαση;
Η κινητοποίηση συνήθως ξεκινά νωρίς.
Με την καθοδήγηση του ιατρικού και φυσικοθεραπευτικού προσωπικού, ο ασθενής μπορεί να σηκωθεί και να κάνει τα πρώτα βήματα, χρησιμοποιώντας αρχικά βοηθήματα βάδισης.
Η πρώιμη κινητοποίηση βοηθά:
- στη βελτίωση της κυκλοφορίας,
- στη μείωση του κινδύνου θρόμβωσης,
- στη διατήρηση της μυϊκής δύναμης,
- στη σταδιακή αποκατάσταση της αυτονομίας.
Πόσες ημέρες χρειάζεται νοσηλεία;
Η διάρκεια νοσηλείας εξαρτάται από τη γενική κατάσταση του ασθενούς, την τεχνική που έχει χρησιμοποιηθεί και την πρόοδο της κινητοποίησης.
Σε αρκετές περιπτώσεις, η νοσηλεία είναι σχετικά σύντομη.
Η έξοδος από το νοσοκομείο πραγματοποιείται όταν ο ασθενής μπορεί να κινητοποιηθεί με ασφάλεια και έχουν δοθεί σαφείς οδηγίες για την αποκατάσταση.
Αποκατάσταση μετά την αρθροπλαστική ισχίου
Η αποκατάσταση ξεκινά ουσιαστικά από τις πρώτες ημέρες.
Στόχος είναι ο ασθενής να επανέλθει σταδιακά σε ασφαλές και λειτουργικό επίπεδο δραστηριότητας.
Το πρόγραμμα μπορεί να περιλαμβάνει:
- ασκήσεις ενδυνάμωσης,
- εκπαίδευση στη βάδιση,
- βελτίωση ισορροπίας,
- σταδιακή αύξηση της απόστασης βάδισης,
- ασκήσεις για το εύρος κίνησης.
Η διάρκεια της αποκατάστασης διαφέρει από ασθενή σε ασθενή.
Πότε περπατά ο ασθενής χωρίς βοήθεια;
Η πρόοδος εξαρτάται από πολλούς παράγοντες.
Στην αρχή χρησιμοποιούνται συχνά περιπατητήρας ή πατερίτσες. Σταδιακά, όσο βελτιώνεται η δύναμη και η ισορροπία, τα βοηθήματα περιορίζονται.
Ο χρόνος πλήρους ανεξαρτητοποίησης εξαρτάται από:
- την ηλικία,
- τη φυσική κατάσταση πριν από το χειρουργείο,
- τη μυϊκή δύναμη,
- την ποιότητα της αποκατάστασης,
- τυχόν άλλα προβλήματα υγείας.
Πότε μπορεί να επιστρέψει ο ασθενής στην εργασία;
Η επιστροφή στην εργασία εξαρτάται κυρίως από το είδος της εργασίας. Σε μία καθιστική εργασία, η επιστροφή μπορεί να είναι ταχύτερη. Αντίθετα, μία εργασία που περιλαμβάνει ορθοστασία, βάρη ή έντονη σωματική δραστηριότητα μπορεί να απαιτεί μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Η επάνοδος πρέπει να γίνεται σταδιακά και μετά από έγκριση του θεράποντος ιατρού.
Ποιο είναι το αναμενόμενο αποτέλεσμα;
Τα σύγχρονα εμφυτεύματα ισχίου έχουν μεγάλη διάρκεια ζωής.
Ωστόσο, η μακροχρόνια επιβίωση της πρόθεσης επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως:
- η ηλικία,
- το σωματικό βάρος,
- το επίπεδο δραστηριότητας,
- η ποιότητα του οστού,
- η σωστή τοποθέτηση των εμφυτευμάτων,
- η γενική κατάσταση της υγείας.
Σε περίπτωση σημαντικής φθοράς ή χαλάρωσης της πρόθεσης μπορεί, σε βάθος χρόνου, να χρειαστεί επέμβαση αναθεώρησης.
Συχνές ερωτήσεις
Δεν υπάρχει συγκεκριμένο ηλικιακό όριο. Η απόφαση βασίζεται κυρίως στην ένταση του πόνου, στη βλάβη της άρθρωσης και στη λειτουργικότητα του ασθενούς.
Η κινητοποίηση ξεκινά συνήθως πολύ νωρίς, συχνά από την πρώτη ημέρα, ανάλογα με τις οδηγίες της χειρουργικής ομάδας.
Η αποκατάσταση και η σωστή άσκηση είναι σημαντικές. Η μορφή και η διάρκεια της φυσικοθεραπείας προσαρμόζονται στις ανάγκες κάθε ασθενούς.
Η επιστροφή στην οδήγηση εξαρτάται από το χειρουργημένο ισχίο, τη μυϊκή δύναμη, την κινητικότητα και το κατά πόσο ο ασθενής χρησιμοποιεί φάρμακα που επηρεάζουν την οδήγηση.
Συνήθως επιτρέπονται δραστηριότητες χαμηλής καταπόνησης, όπως περπάτημα, κολύμβηση και ποδήλατο. Οι δραστηριότητες υψηλής πρόσκρουσης πρέπει να συζητούνται με τον ορθοπαιδικό.